跳转至

区间估计:抽样分布与置信区间

1 抽样分布

统计量的分布称为 抽样分布。在区间估计中,三大抽样分布是构造置信区间的理论基础。

1.1 \(\chi^2\) 分布

定义 1.1(\(\chi^2\) 分布)

\(X_1, \dots, X_n \stackrel{\text{i.i.d.}}{\sim} N(0, 1)\),则

\[ \chi^2 = \sum_{i=1}^{n} X_i^2 \sim \chi^2(n) \]

称为自由度为 \(n\)\(\chi^2\) 分布。

\(\chi^2(n)\) 分布的概率密度函数:

\[ p(y) = \begin{cases} \frac{1}{2^{n/2} \Gamma(n/2)} \, y^{\,n/2 - 1} e^{-y/2}, & y > 0, \\[6pt] 0, & y \leq 0. \end{cases} \]

分位数

\(X \sim \chi^2(n)\),若对于 \(\alpha\)\(0 < \alpha < 1\)),存在 \(\chi^2_{1-\alpha}(n) > 0\),满足

\[ P\big[X \leq \chi^2_{1-\alpha}(n)\big] = 1 - \alpha \]

则称 \(\chi^2_{1-\alpha}(n)\)\(\chi^2(n)\) 分布的(下侧)\(1-\alpha\) 分位数。

1.2 \(F\) 分布

定义 1.2(\(F\) 分布)

\(X_1 \sim \chi^2(n_1)\)\(X_2 \sim \chi^2(n_2)\) 相互独立,则

\[ F = \frac{X_1 / n_1}{X_2 / n_2} \sim F(n_1, n_2) \]

称为分子自由度为 \(n_1\)、分母自由度为 \(n_2\)\(F\) 分布。

\(F(n_1, n_2)\) 的概率密度函数:

\[ p(y) = \begin{cases} \frac{\Gamma\!\left(\frac{n_1+n_2}{2}\right)}{\Gamma\!\left(\frac{n_1}{2}\right) \Gamma\!\left(\frac{n_2}{2}\right)} \left(\frac{n_1}{n_2}\right)^{n_1/2} \frac{y^{\,n_1/2 - 1}}{\left(1 + \frac{n_1}{n_2}y\right)^{(n_1+n_2)/2}}, & y > 0, \\[12pt] 0, & y \leq 0. \end{cases} \]

\(F\) 分位数的对称性质

\[ F_{\alpha}(n_2, n_1) = \frac{1}{F_{1-\alpha}(n_1, n_2)} \]

证明:设 \(F \sim F(n_1, n_2)\),则 \(\frac{1}{F} \sim F(n_2, n_1)\)。由 \(P\!\left[\frac{1}{F} \leq F_{\alpha}(n_2, n_1)\right] = \alpha\)\(P[F > F_{1-\alpha}(n_1, n_2)] = \alpha\),两式等价即得证。

1.3 \(t\) 分布

定义 1.3(\(t\) 分布)

\(X_1 \sim N(0, 1)\)\(X_2 \sim \chi^2(n)\) 独立,则

\[ t = \frac{X_1}{\sqrt{X_2 / n}} \sim t(n) \]

称为自由度为 \(n\)\(t\) 分布。

\(t(n)\) 的概率密度函数:

\[ p_n(y) = \frac{\Gamma\!\left(\frac{n+1}{2}\right)}{\sqrt{n\pi}\,\Gamma(n/2)} \left(1 + \frac{y^2}{n}\right)^{-\frac{n+1}{2}}, \quad -\infty < y < +\infty \]

qujian-guji-11

基本性质

  1. \(p_n(y)\) 关于 \(y = 0\)(纵轴)对称
  2. \(n \to \infty\) 时,\(t(n)\) 的极限分布是 \(N(0,1)\)
\[ \lim_{n \to \infty} p_n(y) = \frac{1}{\sqrt{2\pi}} e^{-\frac{y^2}{2}}, \quad -\infty < y < +\infty \]
  1. \(t_{1-\alpha}(n) = -t_{\alpha}(n)\)(对称性)

1.4 抽样分布重要结论

定理 1.1(单正态总体的抽样分布)

\(X_1, \dots, X_n \stackrel{\text{i.i.d.}}{\sim} N(\mu, \sigma^2)\),则

  1. \(\bar{x}\)\(s^2\) 相互独立
  2. \(u = \dfrac{\sqrt{n}(\bar{x} - \mu)}{\sigma} \sim N(0, 1)\)
  3. \(\chi^2 = \dfrac{(n-1)s^2}{\sigma^2} \sim \chi^2(n-1)\)
  4. \(t = \dfrac{\sqrt{n}(\bar{x} - \mu)}{s} \sim t(n-1)\)

这些结论是构造单正态总体置信区间的核心工具。

定理 1.2(双正态总体的抽样分布)

\(X_1, \dots, X_{n_1} \stackrel{\text{i.i.d.}}{\sim} N(\mu_1, \sigma_1^2)\)\(Y_1, \dots, Y_{n_2} \stackrel{\text{i.i.d.}}{\sim} N(\mu_2, \sigma_2^2)\), 且两样本独立,则

  1. \(F = \dfrac{s_1^2 / \sigma_1^2}{s_2^2 / \sigma_2^2} \sim F(n_1-1, n_2-1)\)
  2. \(\sigma_1 = \sigma_2\),则
\[ t = \frac{\bar{x} - \bar{y} - (\mu_1 - \mu_2)}{s_w \sqrt{\frac{1}{n_1} + \frac{1}{n_2}}} \sim t(n_1 + n_2 - 2) \]

其中 \(s_w^2 = \dfrac{(n_1-1)s_1^2 + (n_2-1)s_2^2}{n_1 + n_2 - 2}\) 称为 混合样本方差

2 区间估计的基本概念

定义 2.1(置信区间)

设总体 \(X\) 的分布函数 \(F(x; \theta)\) 含有未知参数 \(\theta\),对于给定值 \(\alpha\)\(0 < \alpha < 1\)),若由样本 \(X_1, \dots, X_n\) 确定的两个统计量 \(\hat{\theta}_L, \hat{\theta}_U\) 使得对任意 \(\theta\)

\[ P\big(\hat{\theta}_L \leq \theta \leq \hat{\theta}_U\big) = 1 - \alpha \]

则称随机区间 \([\hat{\theta}_L, \hat{\theta}_U]\)\(\theta\) 的置信水平为 \(1-\alpha\) 的(同等)置信区间; \(\hat{\theta}_L, \hat{\theta}_U\) 分别称为 \(\theta\) 的(双侧)置信下限和置信上限。

置信水平的含义

置信水平 \(1-\alpha\) 表示:在重复抽样下,所构造的置信区间中包含真值 \(\theta\) 的频率趋近于 \(1-\alpha\)。它不是「\(\theta\) 落在区间内的概率为 \(1-\alpha\)」——\(\theta\) 是常数而非随机变量。

2.1 枢轴量法

求总体参数置信区间的 标准步骤 —— 枢轴量法:

算法 2.1(枢轴量法求置信区间)

\[ \begin{aligned} & \textbf{算法: } \text{PivotalQuantityMethod} \\ & \textbf{输入: } \text{样本 } X_1, \dots, X_n \text{、置信水平 } 1-\alpha \\ & \textbf{输出: } \theta \text{ 的 } 1-\alpha \text{ 置信区间} \\ & 1. \quad \text{构造枢轴量 } G = G(X_1, \dots, X_n; \theta)\text{,要求:} \\ & \quad\; \text{—— 仅含待估参数 } \theta \text{ 且分布已知(与 } \theta \text{ 无关)} \\ & 2. \quad \text{令 } P(c \leq G \leq d) = 1 - \alpha\text{,区间尽量短} \\ & \quad\; \text{—— 按几何对称或概率对称选取分位数} \\ & 3. \quad \text{解不等式 } c \leq G \leq d \text{ 得 } \hat{\theta}_L \leq \theta \leq \hat{\theta}_U \\ & 4. \quad \text{由观测值及 } \alpha \text{ 值查表计算得所求置信区间} \\ & 5. \quad \textbf{return } [\hat{\theta}_L, \hat{\theta}_U] \end{aligned} \]

区间最短原则

给定置信水平 \(1-\alpha\)\(\theta\) 的置信区间不唯一。通常要求区间尽量短,即按几何对称或概率对称选取分位数。对于正态总体,对称取 \(\pm u_{1-\alpha/2}\) 时区间最短。

3 单正态总体参数的置信区间

\(X_1, \dots, X_n \stackrel{\text{i.i.d.}}{\sim} N(\mu, \sigma^2)\),给定置信水平 \(1-\alpha\)

3.1 期望 \(\mu\) 的置信区间(\(\sigma\) 已知)

枢轴量\(u = \dfrac{\sqrt{n}(\bar{x} - \mu)}{\sigma} \sim N(0, 1)\)

\(P(-u_{1-\alpha/2} \leq u \leq u_{1-\alpha/2}) = 1 - \alpha\),解得:

\(\mu\)\(1-\alpha\) 置信区间(\(\sigma\) 已知)

\[ \left[ \bar{x} - \frac{\sigma}{\sqrt{n}} u_{1-\alpha/2},\; \bar{x} + \frac{\sigma}{\sqrt{n}} u_{1-\alpha/2} \right] \]
例 3.1(\(\sigma\) 已知)

\(n = 3\)\(\bar{x} = 15.4\)\(\sigma = 0.1\)\(\alpha = 0.05\)\(u_{1-\alpha/2} = u_{0.975} = 1.96\)

\[ \bar{x} \pm \frac{\sigma}{\sqrt{n}} u_{1-\alpha/2} = 15.4 \pm \frac{1.96 \times 0.1}{\sqrt{3}} = 15.4 \pm 0.0653 = [15.3347,\; 15.4653] \]

3.2 期望 \(\mu\) 的置信区间(\(\sigma\) 未知)

枢轴量\(t = \dfrac{\sqrt{n}(\bar{x} - \mu)}{s} \sim t(n-1)\)

\(P(|t| \leq t_{1-\alpha/2}(n-1)) = 1 - \alpha\),解得:

\(\mu\)\(1-\alpha\) 置信区间(\(\sigma\) 未知)

\[ \left[ \bar{x} - \frac{s}{\sqrt{n}} t_{1-\alpha/2}(n-1),\; \bar{x} + \frac{s}{\sqrt{n}} t_{1-\alpha/2}(n-1) \right] \]
例 3.2(\(\sigma\) 未知)

\(n = 12\)\(\bar{x} = 4.7092\)\(s^2 = 0.0615\)\(\alpha = 0.05\)\(t_{0.975}(11) = 2.201\)

\[ \bar{x} \pm \frac{s}{\sqrt{n}} t_{1-\alpha/2}(n-1) = 4.7092 \pm \frac{\sqrt{0.0615} \times 2.201}{\sqrt{12}} = [4.5516,\; 4.8668] \]

\(\sigma\) 已知 vs 未知

  • \(\sigma\) 已知时用标准正态分位数 \(u_{1-\alpha/2}\)
  • \(\sigma\) 未知时用 \(t\) 分位数 \(t_{1-\alpha/2}(n-1)\),自由度损失了 1(因为用 \(s\) 估计 \(\sigma\)
  • \(n\) 很大时,\(t_{1-\alpha/2}(n-1) \approx u_{1-\alpha/2}\),两者差异很小

3.3 方差 \(\sigma^2\) 的置信区间

假定 \(\mu\) 未知。枢轴量\(\eta = \dfrac{(n-1)s^2}{\sigma^2} \sim \chi^2(n-1)\)

\(P\big(\chi^2_{\alpha/2}(n-1) \leq \eta \leq \chi^2_{1-\alpha/2}(n-1)\big) = 1 - \alpha\),解得:

\(\sigma^2\)\(1-\alpha\) 置信区间

\[ \left[ \frac{(n-1)s^2}{\chi^2_{1-\alpha/2}(n-1)},\; \frac{(n-1)s^2}{\chi^2_{\alpha/2}(n-1)} \right] \]

\(\sigma\)\(1-\alpha\) 置信区间为:

\[ \left[ \sqrt{\frac{(n-1)s^2}{\chi^2_{1-\alpha/2}(n-1)}},\; \sqrt{\frac{(n-1)s^2}{\chi^2_{\alpha/2}(n-1)}} \right] \]

为什么 \(\chi^2\) 分位数不对称?

\(\chi^2\) 分布是偏态分布,几何对称(取 \(\pm c\))不可行,因此按 概率对称 选取分位数:左右各留 \(\alpha/2\) 的概率。

例 3.3(方差置信区间)

\(n = 9\)\(s^2 = 0.0325\)\(\alpha = 0.05\)\(\chi^2_{0.025}(8) = 2.1797\)\(\chi^2_{0.975}(8) = 17.5345\)

\[ \left[ \frac{8 \times 0.0325}{17.5345},\; \frac{8 \times 0.0325}{2.1797} \right] = [0.1218,\; 0.3454] \]

4 双正态总体参数的置信区间

\(X_1, \dots, X_{n_1} \stackrel{\text{i.i.d.}}{\sim} N(\mu_1, \sigma_1^2)\)\(Y_1, \dots, Y_{n_2} \stackrel{\text{i.i.d.}}{\sim} N(\mu_2, \sigma_2^2)\),两样本独立。

4.1 期望差 \(\mu_1 - \mu_2\) 的置信区间

情形 1\(\sigma_1, \sigma_2\) 已知

枢轴量\(u = \dfrac{\bar{x} - \bar{y} - (\mu_1 - \mu_2)}{\sqrt{\frac{\sigma_1^2}{n_1} + \frac{\sigma_2^2}{n_2}}} \sim N(0, 1)\)

\(\mu_1 - \mu_2\)\(1-\alpha\) 置信区间(\(\sigma_1, \sigma_2\) 已知)

\[ \left[ \bar{x} - \bar{y} - u_{1-\alpha/2} \sqrt{\frac{\sigma_1^2}{n_1} + \frac{\sigma_2^2}{n_2}},\; \bar{x} - \bar{y} + u_{1-\alpha/2} \sqrt{\frac{\sigma_1^2}{n_1} + \frac{\sigma_2^2}{n_2}} \right] \]

情形 2\(\sigma_1 = \sigma_2 = \sigma\) 但未知

枢轴量\(t = \dfrac{\bar{x} - \bar{y} - (\mu_1 - \mu_2)}{s_w \sqrt{\frac{1}{n_1} + \frac{1}{n_2}}} \sim t(n_1 + n_2 - 2)\),其中 \(s_w^2 = \dfrac{(n_1-1)s_1^2 + (n_2-1)s_2^2}{n_1 + n_2 - 2}\)

\(\mu_1 - \mu_2\)\(1-\alpha\) 置信区间(\(\sigma_1 = \sigma_2\) 未知)

\[ \left[ \bar{x} - \bar{y} - s_w \cdot t_{1-\alpha/2}(n_1+n_2-2) \sqrt{\frac{1}{n_1} + \frac{1}{n_2}},\; \bar{x} - \bar{y} + s_w \cdot t_{1-\alpha/2}(n_1+n_2-2) \sqrt{\frac{1}{n_1} + \frac{1}{n_2}} \right] \]

情形 3(许宝騄):\(n_1, n_2\) 很大时

当样本量很大时,可用近似正态方法:

\(\mu_1 - \mu_2\) 的近似 \(1-\alpha\) 置信区间(大样本)

\[ \left[ \bar{x} - \bar{y} - u_{1-\alpha/2} \sqrt{\frac{s_1^2}{n_1} + \frac{s_2^2}{n_2}},\; \bar{x} - \bar{y} + u_{1-\alpha/2} \sqrt{\frac{s_1^2}{n_1} + \frac{s_2^2}{n_2}} \right] \]
例 4.1(\(\sigma_1 = \sigma_2\) 未知,比较灯泡寿命)

A 型灯泡 \(n_1 = 5\)\(\bar{x} = 1000\text{h}\)\(s_1 = 28\text{h}\); B 型灯泡 \(n_2 = 7\)\(\bar{y} = 980\text{h}\)\(s_2 = 32\text{h}\)。 设两总体方差相等,求 \(\mu_1 - \mu_2\) 的 95% 置信区间。

\[ s_w^2 = \frac{(n_1-1)s_1^2 + (n_2-1)s_2^2}{n_1 + n_2 - 2} = \frac{4 \times 28^2 + 6 \times 32^2}{10} = 928 \]

\(s_w = 30.46\)\(t_{0.975}(10) = 2.2281\)\(\sqrt{\frac{1}{5} + \frac{1}{7}} = 0.5855\)

\[ \mu_1 - \mu_2: 20 \pm 2.2281 \times 30.46 \times 0.5855 = 20 \pm 39.74 = [-19.74,\; 59.74] \]

期望差置信区间的解读

  • \(\mu_1 - \mu_2\) 的置信下限大于 0,则可认为 \(\mu_1 > \mu_2\)
  • 若置信上限小于 0,则可认为 \(\mu_1 < \mu_2\)
  • 若置信上、下限异号(区间包含 0),则认为 \(\mu_1\)\(\mu_2\) 没有显著差异

4.2 方差比 \(\sigma_1^2 / \sigma_2^2\) 的置信区间

假定 \(\mu_1, \mu_2\) 未知。枢轴量\(F = \dfrac{s_1^2 / \sigma_1^2}{s_2^2 / \sigma_2^2} \sim F(n_1-1, n_2-1)\)

\(P\big(F_{\alpha/2}(n_1-1, n_2-1) \leq F \leq F_{1-\alpha/2}(n_1-1, n_2-1)\big) = 1 - \alpha\),解得:

\(\sigma_1^2 / \sigma_2^2\)\(1-\alpha\) 置信区间

\[ \left[ \frac{s_1^2 / s_2^2}{F_{1-\alpha/2}(n_1-1, n_2-1)},\; \frac{s_1^2 / s_2^2}{F_{\alpha/2}(n_1-1, n_2-1)} \right] \]
例 4.2(方差比置信区间)

机器 A:\(n_1 = 18\)\(s_1^2 = 0.34\);机器 B:\(n_2 = 13\)\(s_2^2 = 0.29\)。 求 \(\sigma_1^2 / \sigma_2^2\) 的 90% 置信区间。

\(F_{0.95}(17, 12) = 2.59\)\(F_{0.05}(17, 12) = 1 / F_{0.95}(12, 17) = 1 / 2.38\)

\[ \left[ \frac{0.34/0.29}{2.59},\; \frac{0.34}{0.29} \times 2.38 \right] = [0.45,\; 2.79] \]

方差比置信区间的解读

  • \(\sigma_1^2 / \sigma_2^2\) 的置信下限大于 1,则可认为 \(\sigma_1^2 > \sigma_2^2\)
  • 若置信上限小于 1,则可认为 \(\sigma_1^2 < \sigma_2^2\)
  • 若区间包含 1,则认为两总体方差没有显著差异

5 总结

5.1 单正态总体置信区间速查

待估参数 条件 枢轴量 分布 置信区间
\(\mu\) \(\sigma\) 已知 \(\frac{\sqrt{n}(\bar{x}-\mu)}{\sigma}\) \(N(0,1)\) \(\bar{x} \pm \frac{\sigma}{\sqrt{n}} u_{1-\alpha/2}\)
\(\mu\) \(\sigma\) 未知 \(\frac{\sqrt{n}(\bar{x}-\mu)}{s}\) \(t(n-1)\) \(\bar{x} \pm \frac{s}{\sqrt{n}} t_{1-\alpha/2}(n-1)\)
\(\sigma^2\) \(\mu\) 未知 \(\frac{(n-1)s^2}{\sigma^2}\) \(\chi^2(n-1)\) \(\left[ \frac{(n-1)s^2}{\chi^2_{1-\alpha/2}(n-1)},\; \frac{(n-1)s^2}{\chi^2_{\alpha/2}(n-1)} \right]\)

5.2 双正态总体置信区间速查

待估参数 条件 枢轴量 分布 置信区间核心形式
\(\mu_1 - \mu_2\) \(\sigma_1, \sigma_2\) 已知 \(u\) \(N(0,1)\) \((\bar{x}-\bar{y}) \pm u_{1-\alpha/2} \sqrt{\frac{\sigma_1^2}{n_1} + \frac{\sigma_2^2}{n_2}}\)
\(\mu_1 - \mu_2\) \(\sigma_1 = \sigma_2\) 未知 \(t\) \(t(n_1+n_2-2)\) \((\bar{x}-\bar{y}) \pm s_w \cdot t_{1-\alpha/2} \sqrt{\frac{1}{n_1} + \frac{1}{n_2}}\)
\(\mu_1 - \mu_2\) 大样本 \(u\) 近似 \(N(0,1)\) \((\bar{x}-\bar{y}) \pm u_{1-\alpha/2} \sqrt{\frac{s_1^2}{n_1} + \frac{s_2^2}{n_2}}\)
\(\sigma_1^2 / \sigma_2^2\) \(\mu_1, \mu_2\) 未知 \(F\) \(F(n_1-1,n_2-1)\) \(\left[ \frac{s_1^2/s_2^2}{F_{1-\alpha/2}},\, \frac{s_1^2/s_2^2}{F_{\alpha/2}} \right]\)

5.3 区间估计与点估计的关系

  • 点估计 给出参数的一个「最佳猜测」值,但无法量化不确定性
  • 区间估计 以给定的置信水平给出参数的可能范围,提供了估计精度和可靠性的度量
  • 区间估计依赖于点估计(区间中心通常是点估计值)和抽样分布理论
\[ \text{置信区间} = \text{点估计} \pm \text{分位数} \times \text{标准误} \]